Hamburg’da demokrasi eğitimi ve Nazi döneminin suçlarına ilişkin tarih bilinci okul eğitiminde daha da güçlendiriliyor. 5. sınıftan itibaren öğrencilerin, Nazi döneminin suçlarını hatırlatan bir anma ve öğrenme merkezini (Gedenkstätte) ziyaret etmesi müfredatın bağlayıcı bir parçası olacak. Amaç, tüm Hamburg öğrencilerinin eğitim hayatları boyunca en az bir kez böyle bir yeri ziyaret etmesini sağlamak.
HamburgHaber.de
HAMBURG – Hamburg’da demokrasi eğitimi ve anma kültürü yeni düzenlemeyle okul müfredatında daha güçlü bir şekilde yer alacak. Eğitim, Aile ve Mesleki Eğitim Bakanlığı ile Kültür ve Medya Bakanlığı tarafından hazırlanan ortak düzenlemeye göre, 5. sınıftan itibaren Gedenkstätte ziyaretleri müfredatın bağlayıcı bir parçası haline getirilecek.
Düzenlemenin amacı, öğrencilerin Nazi dönemindeki zulüm, takip ve imha politikası ile tarihi olayların yaşandığı yerler hakkında bilgilerini derinleştirmek. Bunun yanı sıra demokrasi değerleri, tarihsel sorumluluk, dışlanma ve ayrımcılıkla mücadele konularının da okul eğitiminde daha güçlü biçimde ele alınması hedefleniyor.
Her öğrenci eğitim hayatında en az bir kez ziyaret edecek
Hamburg yönetimi, düzenlemeyle birlikte tüm öğrencilerin okul hayatları boyunca en az bir kez bir Gedenkstätte ziyaret etmesini güvence altına almayı amaçlıyor.
Burada belirli bir KZ anma merkezinin zorunlu tutulması söz konusu değil. Hamburg yönetimi, okullar için farklı özelliklere sahip sekiz anma ve öğrenme yeri öneriyor. Resmi açıklamada ayrıca, Gedenkstätte kavramının yalnızca toplama kampı anma merkezleriyle sınırlı olmadığı özellikle belirtiliyor.
Ziyaretin öğrenciler için ücretsiz olması öngörülüyor. Giriş, rehberlik ile gidiş-dönüş ulaşımı gibi masraflar okullar tarafından kendi okul bütçeleri üzerinden karşılanabilecek.
Hamburg’da önerilen sekiz anma ve öğrenme yeri
Hamburg yönetiminin okul sınıfları için önerdiği sekiz yerden yedisi, Nazi döneminin suçlarını ve kurbanlarını konu alıyor:
- KZ-Gedenkstätte Neuengamme – Neuengamme, Bergedorf
- Gedenkstätte Bullenhuser Damm – Rothenburgsort, Hamburg-Mitte
- Geschichtsort Stadthaus – Neustadt, Hamburg-Mitte
- denk.mal Hannoverscher Bahnhof – HafenCity, Hamburg-Mitte
- Gedenkstätten Fuhlsbüttel – Fuhlsbüttel, Hamburg-Nord
- Gedenkstätte Poppenbüttel – Poppenbüttel, Wandsbek
- Gedenk- und Bildungsstätte Israelitische Töchterschule – St. Pauli, Hamburg-Mitte
Sekizinci yer olan Mahnmal St. Nikolai ise Nazi döneminin suçlarından ziyade İkinci Dünya Savaşı ve savaşın sonuçlarını hatırlatan bir anma yeri olarak öneriliyor.
Sadece Hamburg ile sınırlı değil
Okulların ziyaret seçenekleri Hamburg’daki sekiz yerle sınırlı olmayacak. Resmi açıklamaya göre Almanya’nın diğer kentlerinde ve yurtdışında bulunan uygun öğrenme ve anma yerleri de öğrencilerle yapılacak ziyaretler için değerlendirilebilecek.
Bu merkezlerin seçiminde yalnızca tarihi bir mekân olması değil, öğrencilerin Nazi diktatörlüğünün kurbanlarını anmasına ve aynı zamanda ayrımcılığın farklı biçimleri, insan hakları ve çoğulcu-demokratik toplumun sorumlulukları üzerine düşünmesine olanak sağlaması dikkate alınacak.
Ziyaret öncesi ve sonrası hazırlık yapılacak
Hamburg yönetimi, Gedenkstätte ziyaretlerinin yalnızca bir okul gezisi olarak kalmamasını istiyor. Ziyaretlerin pedagojik bir ön hazırlık ve sonrasında değerlendirme çalışmasıyla desteklenmesi öngörülüyor.
Öğretmenler, uygun Gedenkstätte seçiminde ve ziyaret öncesi ve sonrasındaki eğitim çalışmalarında kullanılmak üzere materyal ve kalite kriterleriyle desteklenecek.
Hamburg Landesinstitut für Qualifizierung und Qualitätsentwicklung in Schulen (LI) de Gedenkstätte ve bu tür ziyaretler konusunda düzenli hizmet içi eğitimler düzenleyecek.
Bekeris: “Demokrasi ve insan onuru kendiliğinden var olmaz”
Hamburg Eğitim, Aile ve Mesleki Eğitim Senatörü Ksenija Bekeris, demokrasi, hukuk devleti ve insan onurunun toplumun temelini oluşturduğunu ancak bunların kendiliğinden var olmadığını söyledi.
Bekeris, okulların demokratik ve çoğulcu toplumun ilkelerinin hem derslerde hem de günlük yaşamda öğrenildiği önemli alanlar olduğunu belirterek, Gedenkstätte ziyaretlerinin dışlanma, antisemitizm, ırkçılık ve insanlık dışı ideolojilerin hangi sonuçlara yol açabileceğini somut biçimde göstermesinin önemine dikkat çekti.
Senatöre göre, ziyaretlerin müfredata bağlayıcı şekilde alınmasıyla tarih eğitimi ile günlük yaşamda demokrasi eğitimi arasındaki bağ daha da güçlendirilecek.
Brosda: “Hatırlama görevi toplumun tamamını ilgilendiriyor”
Hamburg Kültür ve Medya Senatörü Dr. Carsten Brosda, Gedenkstätte ziyaretlerinin öğrencileri tarih ve özgür bir toplumdaki sorumlulukları üzerine kendi sorularını sormaya teşvik etmesini amaçladıklarını belirtti.
Brosda, Nazi döneminin suçlarını hatırlama ve anma görevinin yalnızca Gedenkstätte’lerin kapılarıyla sınırlı olmadığını, bunun toplumun tamamını ilgilendiren bir görev olduğunu vurguladı.
Tarihi yerlerde eleştirel tarih bilinci
Stiftung Hamburger Gedenkstätten und Lernorte’nin yönetim kurulu üyesi Prof. Dr. Oliver von Wrochem de Gedenkstätte’lerin yalnızca geçmişi aktaran yerler olmadığını, temel haklar ve insan haklarının anlamını güncel sorularla ilişkilendiren eğitim çalışmaları yürüttüğünü belirtti.
Hamburg yönetimi, yeni düzenlemeyle tarihi olayların somut mekânlar ve biyografiler üzerinden öğrenilmesini, öğrencilerin eleştirel tarih bilincinin geliştirilmesini ve geçmişte yaşananların günümüzde demokratik yaşam açısından taşıdığı anlamın daha iyi anlaşılmasını hedefliyor.
Hamburg Senatosu, 2023 yılında kabul edilen Gedenkstätten-Konzept ile kentteki anma kültürünün daha da güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesine karar vermişti.

