Hamburg, okul refakatçiliği sistemini 2026/27 eğitim yılından itibaren yeniden düzenliyor. Amaç, destek hizmetlerini daha verimli, şeffaf ve öğrenci ihtiyaçlarına daha uygun hale getirmek. fotograf:colourbox.de

HamburgHaber.de

HAMBURG – Hamburg Eyaleti, engelli veya özel destek ihtiyacı bulunan çocuk ve gençlere yönelik okul refakatçiliği (Schulbegleitung) sistemini 2026/2027 eğitim-öğretim yılından itibaren yeniden düzenliyor. Amaç, öğrencilere sunulan desteğin bireysel ihtiyaçlara daha uygun hale getirilmesi, kaynakların daha verimli kullanılması ve karar süreçlerinin daha şeffaf yürütülmesi olarak açıklandı.

Hamburg Okul, Aile ve Mesleki Eğitim Bakanlığı’nın açıklamasında, özel eğitim desteğine ihtiyaç duyan öğrenciler için mevcut yasal kriterlerin değişmeyeceği vurgulandı. Buna göre her başvuru, bundan sonra da öğrencinin bireysel ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirilecek ve okul refakatçiliği için herhangi bir üst sınır uygulanmayacak.

Okul refakatçiliği nedir?

Okul refakatçileri, engelli ya da engellilik riski bulunan öğrencilerin okul yaşamına katılımını kolaylaştırmak amacıyla destek sağlıyor. Öğrencilere okul içinde yön bulma, sosyal ilişkiler, günlük faaliyetler ve bireysel ihtiyaçlar konusunda yardımcı olan bu hizmet, öğretmenlerin eğitim görevini üstlenmiyor; yalnızca eğitim sürecini destekleyen tamamlayıcı bir sosyal yardım niteliği taşıyor.

Başvuru sayısı 12 yılda iki buçuk kat arttı

Hamburg’da okul refakatçiliği sistemi 2014 yılında kapsamlı şekilde yeniden düzenlenmiş, ailelerin bürokratik yükü azaltılmış ve desteklerin daha hızlı sağlanması hedeflenmişti.

Ancak geçen yıllarda hem başvuru sayısında hem de maliyetlerde dikkat çekici bir artış yaşandı.

2014-2015 eğitim yılında 1.574 öğrenci için okul refakatçiliği onaylanırken, bu sayı 2025-2026 eğitim yılında 4.011’e yükseldi. Aynı dönemde hizmet için yapılan harcamalar da yaklaşık 6,75 milyon avrodan 42,15 milyon avroya çıktı.

Yetkililer, bu artışın yalnızca kolaylaştırılan başvuru sistemi ya da özellikle otizm spektrumundaki öğrenci sayısındaki yükselişle açıklanamayacağını belirterek, sistemin daha etkin ve şeffaf yönetilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Yeni eğitim yılında neler değişecek?

Yeni düzenlemelerle birlikte okul refakatçiliği hizmetinin daha planlı, verimli ve ihtiyaca uygun yürütülmesi hedefleniyor.

Gönüllü hizmet personeli merkezi olarak görevlendirilecek

Freiwilliges Soziales Jahr (FSJ) kapsamında görev yapan gönüllü okul refakatçileri artık merkezi bir sistem üzerinden organize edilecek. Bu sayede aynı okul veya sınıfta birden fazla öğrenciye destek verebilecekler. Uygulamanın hem personelin daha esnek kullanılmasını hem de öğrencilerin ihtiyaç duydukları desteğe daha düzenli ulaşmasını sağlaması bekleniyor.

Boş kadrolarda öğrenciler desteksiz kalmayacak

Onaylanan okul refakatçisi göreve başlayana kadar oluşabilecek boşluklar, mevcut kombine destek (Kombinationsmaßnahmen) yapılarıyla geçici olarak doldurulacak. Böylece öğrencilerin destek hizmetinden mahrum kalmasının önüne geçilecek.

Destek hizmetleri daha doğru eşleştirilecek

Yeni sistemde mevcut destek ekipleri, aynı kategori içindeki ihtiyaçlara göre görevlendirilecek. Böylece kaynakların daha hedefe yönelik kullanılması sağlanacak. Ancak özel ve karmaşık vakalarda daha yüksek nitelikli personel görevlendirilmesi uygulaması devam edecek.

ReBBZ’nin danışmanlık rolü güçlendirilecek

Öğrenme güçlüğü, dil gelişimi veya sosyal-duygusal gelişim alanlarında özel eğitim ihtiyacı olabileceği değerlendirilen öğrenciler için Bölgesel Eğitim ve Danışmanlık Merkezleri’nin (ReBBZ) rolü artırılacak.

İlk okul yılında öğrencilerin hangi pedagojik, özel eğitim veya okul dışı desteklerden yararlanabileceği birlikte değerlendirilecek. Bir yıllık sürecin ardından okul refakatçiliğine ihtiyaç olup olmadığı yeniden incelenecek. Acil ve karmaşık durumlarda ise yıl içinde de refakatçi görevlendirilmesi mümkün olacak.

Bilimsel öneriler dikkate alındı

Hamburg’un hazırladığı yeni model, Oldenburg Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bilimsel değerlendirme raporundaki tavsiyeler doğrultusunda şekillendirildi.

Raporda okul refakatçiliği sisteminin daha şeffaf hale getirilmesi, görev tanımlarının netleştirilmesi ve farklı destek mekanizmalarının daha iyi koordine edilmesi öneriliyordu. Eyalet yönetimi, yapılan değişikliklerin bu önerileri hayata geçirdiğini ve uygulamanın bundan sonra da bilimsel olarak izlenmeye devam edeceğini açıkladı.

“Asıl sorumluluk okullarda”

Hamburg Eğitim Bakanlığı, kapsayıcı eğitimin temel sorumluluğunun okullarda olduğunu hatırlattı. Açıklamada, okul refakatçiliğinin öğretmenlerin, özel eğitim uzmanlarının veya sosyal pedagogların yerine geçen bir uygulama olmadığı, yalnızca onları destekleyen ek bir hizmet olduğu vurgulandı.

Bakanlık ayrıca okullar, veliler, ReBBZ merkezleri ve okul refakatçiliği hizmeti sunan kurumlarla bilgilendirme ve diyalog sürecinin devam edeceğini belirterek, temel hedefin çocukların eğitim hayatına eşit katılımını güvence altına almak olduğunu ifade etti.